अनित्यं सर्वमेवेदम्!

अस्मिञ्जगति बहूनि वस्तूनि सन्ति यै: सह वयमस्माकं सम्बन्धो वर्तते इति मन्यामहे। इदं शरीरं मम, अयं मम तनय:, इयं मम सुता, इयं मम भार्या, इदं मम गृहम्, इदं मम वित्तमित्यादय: सन्ति मम पदार्थै: सह केचन सम्बन्धा:। एतेभ्य: सम्बन्धकारणेभ्य: शरीरापत्यभार्याणां सुखदुःखयो: अहं सुखदुःखे अनुभवामि। गृहवित्तयोर्लाभे स्वकीयस्य लाभोऽनुभवामि।

अत्र सरलतया एतं तु अवगन्तुं शक्नुम एव वयं यदेते सर्वे अनित्या:। शरीरं भवतु, भार्या भवतु, अपत्यानि भवन्तु, वित्तगृहशरीराणि भवन्तु वा, ते सर्वे अनित्या एव। अद्य सन्ति, परेद्युर्भवितारो न वा इति वक्तुं न शक्यते। माता अद्य अस्ति, परेद्यु: सा कुत्रापि न दृश्यते। क्व गता सा? कुत्रापि न दृश्यते। तस्या वाचो न श्रूयन्ते। गृहं ह्यो मया दृष्टम्, अद्य न दृश्यते, भूकम्पे नष्टं जातम्। इदं शरीरं, यस्मिन् आसीन्मम महदभिमान:, अद्य जराजीर्णमस्ति, कीदृशी कुरूपता आगता अस्मिन्! अहो! सत्यम्! एते सर्वे मम सम्बन्धिन: सुतरामनित्या:।    

अथ न केवलं तेषामनित्यत्वम्, प्रत्युत तेषां दोषदूषितत्वमपि विद्यते। आध्यात्मिकाधिभौतिकाधिदैविकतापैर्दूषिता मम सम्बन्धिनो मयि अपि शोकं तापञ्च जनयन्ति।  

न किमपि सारं वर्तते अत्र। यद्वस्तु अद्य वर्तते, परेद्युर्वर्तते न वा इति वक्तुं न शक्यते चेत् तर्हि किं सारं तत्र? न किमपि सारं तत्र। एतस्मात् सारहीनत्वात् पुन: तेषां हेयत्वम्। हेयत्वात् निन्दितत्वम्।   

एतेषु रम्यमानोऽहमसारेषु सारं पश्यामि। हेयेषु उपादेयत्वं पश्यामि। अहो मम मूढता यदनित्येषु नित्यत्वं वाञ्छामि! 

एतेषां दृश्यानामनित्यत्वमवगच्छन् तान् प्रति तीव्रवैराग्यञ्जायते। को लाभ: तेभ्यो मम! तै: सह मम सम्बन्धे सति केवला हानिरेव वर्तते।    

एवं दृश्यानां सर्वेषां अनित्यत्वं तापत्रितयदूषितत्वमसारत्वं निन्दितत्वं हेयत्वञ्च जानन् तेभ्यो विमुखता जायते, क्रमेण शान्तिर्लभ्यते। 

अष्टावक्रगीता नवमाध्याये इदन्तत्त्वं श्लोकरूपेणोपदिशति -

अनित्यं सर्वमेवेदं तापत्रितयदूषितम् ।

असारं निन्दितं हेयमिति निश्चित्य शाम्यति ॥ ३ ॥